Waar vandaan: SOS & EHBO > EHBO > Hoofd en hals - hoofdletsel

Hoofd en hals
Hoofdletsel
Als er waterig bloed uit het oor of de neus lekt bij een ernstig hoofdletsel, kan dat wijzen op een schedelbasisbreuk. Dit is een levensbedreigende situatie.
Een hoofdletsel is een letsel waarbij er mogelijk schade is aan de schedel en/of de schedelinhoud. Bij elk hoofdletsel is er gevaar voor beschadiging van de hersenen, ook al zijn er geen huidwonden of letsels aan de schedel zelf. Hoofdletsels zijn het gevolg van een direct contact van het hoofd met een voorwerp of van een plotse en hevige versnelling of vertraging van het lichaam, zoals bij een auto-ongeval of een val van de trap. Deze letsels zijn gevaarlijk, want ze kunnen verlamming veroorzaken.
Schedelbreuk
Elk bot kan breken, dus ook de beenderen van de schedel. Hiervoor is meestal een grote kracht nodig. Bij een breuk aan het hoofd kunnen er ernstige inwendige letsels aanwezig zijn.
Wat stel je vast?
  • hoofdpijn
  • bewustzijnsstoornissen of bewusteloosheid
  • verwardheid
  • bloedverlies of helder vochtverlies uit neus, mond of oor
  • blauwe ogen (brilhematoom)
Wat doe je?
  • Alarmeer de hulpdiensten.
  • Kalmeer het slachtoffer en overtuig hem om niet te bewegen.
  • Immobiliseer het slachtoffer. Doe dit alleen als hij wil meewerken. Als het slachtoffer onrustig of woelig is, hou zijn hoofd en nek dan niet tegen als hij dat niet wil.
Techniek: hoofd immobiliseren
© Rode Kruis-Vlaanderen

Kniel achter het hoofd van het slachtoffer.

Schuif beide handen voorzichtig onder de nek, zonder het hoofd te bewegen.

Ondersteun de nek en stabiliseer het hoofd tot de komst van de hulpdiensten.

Als je bij een slachtoffer een vermoeden van hoofdletsel vaststelt, maar het slachtoffer ademt niet meer normaal of is buiten bewustzijn, gelden andere regels. Dan heeft de zorg voor een vrije luchtweg voorrang op de zorg voor een eventueel wervelletsel.
  • Als het slachtoffer normaal ademt, leg je hem in stabiele zijligging. Als er twee hulpverleners aanwezig zijn, doe je dit samen. De ene ondersteunt het hoofd terwijl de andere het slachtoffer op zijn zij draait.
  • Als het slachtoffer niet meer reageert, draai je het slachtoffer op de rug en open je de luchtweg.
  • Als het slachtoffer niet meer normaal ademt, start je hartmassages en beademing.
Hersenletsel
Een hersenletsel is altijd ernstig en kan levensbedreigend zijn.

Bij een slachtoffer met een vermoeden van een hersenletsel is er ook steeds een kans op halswervelletsel.
Een hersenletsel ontstaat door een hevige kracht die inwerkt op de schedel. Door het letsel raakt de werking van de hersenen ernstig ontregeld.
Wat stel je vast?
Bij een hersenletsel zijn de symptomen afhankelijk van de plaats en de grootte van het deel van de hersenen dat getroffen werd. De vermelde symptomen komen dus niet steeds allemaal voor.
  • bewusteloosheid
  • bewustzijnsstoornissen (sufheid, duizeligheid, geheugenverlies)
  • onrust
  • hoofdpijn
  • last van licht en geluid
  • braken
  • bloedverlies uit oren en/of neus
  • trage ademhaling en trage polsslag
  • schokkende bewegingen
  • verkrampte naar binnen of naar buiten gedraaide houding van armen of benen
Wat doe je?
  • Observeer het slachtoffer een tijdje (15 minuten). Ga na of de toestand van het slachtoffer verbetert.
  • Vraag iemand uit de omgeving van het slachtoffer om verder voor hem te zorgen als hij zich beter voelt.
  • Vraag het slachtoffer om te rusten.
  • Laat het slachtoffer de eerste 24 uren niet alleen. Ook al lijkt het slachtoffer aan de beterhand, toch kan zijn toestand nog achteruitgaan.
  • Adviseer het slachtoffer om een arts te raadplegen.
  • Verwijs het slachtoffer door naar een arts of ziekenhuis als:
    • het slachtoffer na het ongeval het bewustzijn verliest.
    • de toestand van het slachtoffer verslechtert (bijv. erger wordende hoofdpijn of misselijkheid, braken, toenemende sufheid).
Hersenschudding
Door een slag tegen het hoofd kunnen de hersenen als het ware dooreen geschud worden. Daardoor is de normale werking van de hersenen kortstondig verstoord. In dat geval spreekt men van een hersenschudding.
© Rode Kruis-Vlaanderen
Wat stel je vast?
  • bewustzijnsverlies
  • verwardheid
  • sufheid
  • duizeligheid
  • misselijkheid
  • hoofdpijn
  • last van licht of geluid
  • niet herinneren wat er gebeurd is
Wat doe je?
Het onderscheid tussen een zware hersenschudding en een hersenletsel kan je als eerstehulpverlener moeilijk vaststellen. De eerste hulp is in beide gevallen hetzelfde.
Whiplash
© Rode Kruis-Vlaanderen Een whiplash (zweepslag) is een letsel dat ontstaat als het hoofd bij een ongeval een sterke voor-achterwaartse beweging maakt. Dit letsel komt vaak voor bij slachtoffers die in een wagen zitten en achteraan worden aangereden. Het slachtoffer ziet het ongeval niet aankomen en heeft dus niet de kans om in een refl ex de halsspieren aan te spannen. Bij een whiplash zijn er geen breuken of ontwrichtingen van de halswervels. Gewrichtsbanden en tussenwervelschijven kunnen wel beschadigd zijn, net als het ruggenmerg, de spieren, de bloedvaten en de zenuwen in de halsstreek.
Wat stel je vast?
  • pijn (kan uitstralen naar het hoofd, de schouders, de armen en de handen)
  • stramheid
  • gevoel van tintelingen in armen en handen
De symptomen treden vaak pas uren na het ongeval op. Whiplash kan gepaard gaan met nog een hele reeks andere klachten zoals hoofdpijn, duizeligheid, concentratiestoornissen, geheugenstoornissen, slapeloosheid, vermoeidheid, misselijkheid, gezichtsstoornissen, oorsuizen, depressie, angst, soms slik-, spraak- of ademhalingsmoeilijkheden door letsels aan strottenhoofd of slokdarm.
Wat doe je?
  • Verwijs door naar een arts.
  • Een slachtoffer met whiplash moet zo snel mogelijk na het ongeval weer actief worden. Het dragen van een zachte halskraag wordt daarom enkel de eerste dagen na het ongeval aangeraden. Als ervoor gekozen wordt om een halskraag te dragen, is het belangrijk dat de halskraag de juiste maat heeft, correct aangelegd is en dag en nacht gedragen wordt.
Bij pijnklachten in de hals na een ongeval ga je steeds uit van een halswervelletsel. Meld dit aan de hulpdiensten.

Whiplash-klachten evolueren gemakkelijk naar chronische klachten, ook al is het soms moeilijk of onmogelijk om letsels aan te tonen. Daardoor ontstaan dikwijls verzekeringsproblemen en stuit een slachtoffer met whiplash soms op onbegrip uit zijn omgeving.
Preventie van whiplash
  • Draag altijd een veiligheidsgordel in de wagen.
  • Zet de rugleuning goed recht. De bovenzijde van de hoofdsteun moet gelijk komen met de bovenzijde van het hoofd. Hoe korter de afstand tussen het hoofd en de hoofdsteun, hoe kleiner de kans op whiplash.
Bron: Help! Eerste hulp voor iedereen. 3de druk: november 2008 (bijgewerkt) - Rode Kruis Vlaanderen
Fotografie: BIVV, Corbis, Luc David, Graphic Obsession, iStock, Robert Jooris, Stockxpert, Frank Toussaint, VAD, Carl Vandervoort, Pascal Van Waeyenberghe, Rode Kruis-Vlaanderen
E-mail deze pagina | Afdrukken | In favorieten opslaan In favorieten opslaan | Share/Bookmark

Je mening is belangrijk! Was deze pagina nuttig?



Een vraag of een probleem op SeniorenNet?
Kijk dan in het Helpcentrum (klik hier). Als je het daar niet kan vinden, helpen we je via e-mail op support@seniorennet.nl.

Zoek binnen SeniorenNet:

Untitled Document

Poll

Ken je iemand persoonlijk die doof of slechthorend is?