Waar vandaan: Gezond leven > Gezondheid > Kortdurende psychotische stoornis

Kortdurende psychotische stoornis

Wat is een psychose?

Een psychose wordt gekenmerkt door het verlies van normale contact met de werkelijkheid. De toetsing van de realiteit is ernstig gestoord en er wordt een nieuwe werkelijkheid geschapen. Er is sprake van een grove verstoring van de verwerking van informatie (waarneming en denken), waardoor verkeerde conclusies worden getrokken omtrent de externe werkelijkheid. Dit kan blijken uit wanen en/of hallucinaties.

Hallucinaties

Een hallucinatie is een (zintuiglijke) waarneming, zonder (reële) zintuiglijke prikkel. Met andere woorden er wordt iets waargenomen (horen, zien, ruiken, voelen, proeven) dat er in werkelijkheid niet is. Deze ervaringen zijn worden als zeer echt ervaren en de betrokkene is ervan overtuigd dat zijn/haar waarneming echt is.

  • Gehoorshallucinatie (akoestische of auditieve hallucinatie)
    Een hallucinatie van geluiden, meestal stemmen, maar soms tikken, ruisende geluiden, muziek enz.
     
  • Gezichtshallucinatie (optische of visuele hallucinatie)
    Een hallucinatie van duidelijke (bijvoorbeeld mensen) of onduidelijke (bijvoorbeeld lichtflitsen) beelden.
     
  • Gevoelshallucinatie (tactiele of haptische hallucinatie)
    Een hallucinatie die de tastzin betreft. Vaak wordt iets onder de huis waargenomen
     
  • Reukhallucinatie (olfactorische hallucinatie)
    Een hallucinatie betreffende de reuk (geuren).
     
  • Smaakhallucinatie (gustatorische hallucinatie)
    Hallucinatie die de smaak betreft, vaak wordt iets onaangenaams geproefd.
     
  • Lichamelijke hallucinatie (somatische hallucinatie)
    Een hallucinatie waarbij een gevoel binnen het eigen lichaam wordt waargenomen.

Andere stoornissen van de waarneming

Een hallucinatie moet worden onderscheiden van een:

  • Pseudo-hallucinatie
    Bij een pseudo-hallucinatie is er evenmin een (reële) zintuiglijke prikkel, maar de levendige gewaarwording kan worden onderscheiden van een "echte" waarneming, dat wil zeggen in tegenstelling tot een hallucinatie weet de betrokkene dat het niet "echt" is.
     
  • Illusie (of illusionaire vervalsing)
    Een illusie is een foutieve interpretatie van een (reële) zintuiglijke prikkel, dat wil zeggen er wordt wel iets waargenomen, maar het wordt voor iets anders aangezien. Een voorbeeld is 's nachts in bed een wapperend gordijn aanzien voor een man die in de kamer staat.

Wanen
Een waan is een niet te corrigeren denkbeeld dat in strijd is met de werkelijkheid; een oncorrigeerbare gedachtedwaling. Wanen worden getypeerd naar de inhoud. Enkele voorbeelden staan hieronder beschreven:

  • Achtervolgingswaan
    Centrale thema is de niet reële gedachte dat de persoon wordt lastig gevallen, bedrogen, achtervolgd, afgeluisterd, dat er een samenzwering bestaat tegen hem/haar.
  • Armoedewaan
    De overtuiging dat men wordt of is beroofd van alles (of bijna alles) dat men bezit.
  • Beïnvloedingswanen
    De overtuiging niet meer uit vrije wil te denken, handelen of te voelen, b.v. idee in bezit genomen te zijn door een externe kracht, geest of andere persoon.
  • Betrekkingswaan
    De betrokkene is overtuigd dat gebeurtenissen, andere mensen of voorwerpen betrekking hebben op hem/haar en een bijzondere en ongebruikelijke (meestal negatieve) betekenis hebben. Vrijwel elke waan is een betrekkingswaan, aangezien er steeds sprake is van een onjuiste, vaak niet logische overtuiging bestaat over de relatie tussen de eigen persoon en de buitenwereld.
  • Grootheidswaan
    Een waan met als thema bijzondere belangrijkheid, mach, kennis of identiteit. Voorbeelden zijn:
    - erotomane waan: overtuiging dat belangrijk iemand verliefd is op de betrokkene
    - godsdienstwaan: overtuiging dat betrokkene (een) god is of goddelijke opdracht heeft
  • Nihilistische waan
    De overtuiging met als thema het niet bestaan van zichzelf, een deel van zichzelf, anderen of de wereld.
  • Schuldwaan
    De overtuiging plichten verzaakt te hebben en anderen onrecht aangedaan te hebben.
  • Somatische waan
    De overtuiging dat er lichamelijk iets ernstigs aan de hand is.
  • Zondewaan
    De overtuiging gestraft te worden voor grote zonden.


Andere stoornissen van het denken

  • Betrekkingsidee
    De betrokkene is geneigd te denken dat zaken speciaal op hem/haar betrekking hebben, maar, in tegenstelling tot een betrekkingswaan, is de persoon daarin nog wel te corrigeren.
     
  • Waanachtig denkbeeld
    Een denkbeeld dat in strijd is met de werkelijkheid, waarbij de betrokkene echter twijfelt of wat hij/zij denkt wel echt waar is.
     
  • Waaninvallen
    Vluchtige, voorbijgaande waanideeën.
     
  • Waanwaarneming
    Een juiste waarneming, waaraan een speciale persoonlijke (onthullende, mystieke of bedreigende) betekenis wordt toegekend. (b.v. iemand ziet het logo van de NS en denkt dat hij direct naar huis moet)


Randpsychose

De term randpsychose werd vroeger gebruikt voor een groep psychoses die tussen de schizofrene psychose en de manisch-depressieve psychose in zou staan: zogenaamde degeneratiepsychosen. Tegenwoordig wordt de term gereserveerd voor kortdurende of heel lichte symptomen die nog net op de rand van de psychose zijn.
Voorbeelden van randpsychotische symptomen zijn: betrekkingsideeën, waanachtig denkbeelden, waaninvallen en waanwaarneming.


 


E-mail deze pagina | Afdrukken | In favorieten opslaan In favorieten opslaan | Share/Bookmark

Je mening is belangrijk! Was deze pagina nuttig?



Een vraag of een probleem op SeniorenNet?
Kijk dan in het Helpcentrum (klik hier). Als je het daar niet kan vinden, helpen we je via e-mail op support@seniorennet.nl.

Zoek binnen SeniorenNet:

Untitled Document

Poll

Ken je iemand persoonlijk die doof of slechthorend is?