Waar vandaan: Gezond leven > Gezondheid > Burnout

Burnout

 

Inleiding
Iedereen kent inmiddels het woord stress, hetgeen zoveel betekent als spanning, druk of belasting. Sommige auteurs hechten aan die woorden verschillende betekenissen. Zo wordt spanning wel gedefinieerd als een incidentele verstoringen van het evenwicht in belasting en belastbaarheid waarbij door rust en ontspanning een terugkeer naar het evenwicht volgt. Een gezonde spanning is goed omdat de prestaties hierdoor verhoogd worden. Wordt de spanning te hoog dan verminderen de prestaties. Indien de spanning zo groot wordt dat het evenwicht permanent verstoord raakt door de spanning spreekt men wel van stress.
Wij hebben echter, voor de helderheid, gekozen om de woorden stress, spanning, druk en belasting als synoniem te gebruiken.

Aanpassingsstoornis

Als de balans tussen belasting (draaglast) en belastbaarheid (draagkracht) langdurig en/of ernstig wordt verstoord door één of meer stress veroorzakende factoren kan iemand klachten ontwikkelen.
In de DSM IV wordt een dergelijke stressgebonden stoornis een "aanpassingsstoornis" genoemd. Andere benamingen zijn: overspannen, surmenage, hyperesthetisch-emotioneel syndroom, neurasthenie en burnout.

Burnout

Opgebrand zijn door het werk ofwel burnout kenmerkt zich ondermeer door ongewone vermoeidheidsklachten en gevoelens van uitputting. Samenvattend worden deze klachten ook wel aangeduid als klachten van emotionele uitputting. Typerend voor burnout zijn verder een hoge afstandelijkheid ten opzichte van het werk en het gevoel het werk niet meer goed aan te kunnen.
Burnout beperkt zich tot werkgerelateerde klachten en er is al jaren sprake van overbelasting en overspannenheid.

Voorkomen

Naar schatting wordt per jaar ten gevolge van stressklachten ten minste zeven miljard per jaar (circa 20 miljoen per dag) uitgekeerd op basis van de ziektewet, AAW en WAO. Circa 10% van de beroepsbevolking lijdt aan burnout.
Het gevoel door het werk compleet uitgeput te zijn, is onder vrouwen ongeveer even sterk verbreid als onder mannen (ongeveer één op de tien). Uit onderzoek van het CBS blijkt dat vooral de vrouwen in hooggeschoolde beroepen meer last hebben van moeheid aan het begin van de nieuwe werkdag. Datzelfde geldt voor de emotionele uitputting door het werk en voor het gevoel, aan het eind van de werkdag geheel leeg te zijn.
Burnout komt voornamelijk voor beroepen waar sprake is van veelvuldig en intensief contact met mensen, zoals in het onderwijs, de horeca , de gezondheidszorg en het management. Onderwijs en horeca scoren het hoogst (13%), de welzijnssector zit iets boven het gemiddelde.

Kernsymptomen

  1. Emotionele uitputting
    Het belangrijkste kenmerk van burnout is het verlies van energie (anergie), initiatief en het gevoel dat de emotionele reserves zijn uitgeput. Er is sprake van afvlakking van het gevoelsleven (hypesthesie), een soort robotgevoel: men voelt zich niet meer betrokken, registreert van alles, maar voelt niets. Het vermogen om plezier te beleven aan de dagelijkse dingen is verdwenen (anhedonie) en men kan zich ook niet meer verheugen op leuke dingen, zoals een vakantie.
  2. Afstandelijkheid ten opzichte van het werk
    Er is sprake van een afgenomen betrokkenheid en een veranderde houding ten opzichte van het werk, werkgever en collega's. Vaak is er sprake van een negatieve en cynische houding tegenover de medewerkers en het werk.
  3. Afgenomen cognitieve functies
    Het vermogen om te creatief te denken is afgenomen, er is sprake van besluiteloosheid, vergeetachtigheid en verlies van concentratie en aandacht. Het gevolg is onder andere dat problemen niet meer aangepakt kunnen worden, prestatie en succes in werk nemen af, hetgeen weer gepaard gaat met een negatieve zelfwaardering en onzekerheid (negatieve vicieuze cirkel).

Risicofactoren

  • Werk
    In de vele artikelen over burnout worden diverse werk gerelateerde risicofactoren genoemd die van belang zijn bij het ontstaan van burnout. De belangrijke risicofactoren in afnemende volgorde van belang zijn:
    • Hoge werkdruk
      Hoge tijdsdruk en hoog werktempo: steeds meer door steeds minder mensen.
    • Beperkte controlemogelijkheden
      Geen invloed op inhoud, vorm of tempo van het werk
    • Slechte sfeer op het werk
      Een slechte sfeer kan verschillende oorzaken hebben zoals: weinig of geen ondersteuning; onvoldoende erkenning en waardering; falende organisatie, problemen worden niet opgelost (of niet erkend); fusies en reorganisaties (dreigend ontslag, verlies positie, vertrouwde omgeving); discriminatie en/of ongewenste intimiteiten; geen openheid (bijvoorbeeld geen overleg, geen mogelijkheid klachten te uiten); geen of onvoldoende (zichtbare) resultaten
    • Lage beloning
      Te geringe beloning in verhouding met zwaarte van het werk
  • Persoon
    Persoonlijke factoren die mensen meer kwetsbaar maken zijn:
    • Onverwerkte traumatische ervaringen
      Een verleden met onverwerkte (traumatische) ervaringen.
    • Karaktereigenschappen
      Perfectionisme, moeilijk grenzen stellen, graag manifesteren, hoge verwachtingen, hoge eisen, idealisme, gericht om te geven en te zorgen, loyaliteit en plichtsgetrouwheid.
      Een obsessieve-compulsieve persoonlijkheidsstoornis en narcistische persoonlijkheidsstoornis worden als risicovol voor burnout geacht.

Complicaties

  • Chroniciteit (klachten gaan niet over)
  • Depressie
  • Paniekaanvallen

Prognose

De prognose hangt nauw samen met de geboden begeleiding, de persoonlijkheid, de aard en hoeveelheid van de werkproblemen, de aanwezigheid van andere stressors in het heden en verleden. Schatting over herstel lopen uiteen van 30% tot 95%. De gunstige prognose van 95% herstel binnen zes maanden is gebaseerd op werkhervatting en WAO-aanmeldingspercentage. Met een adequate cognitief gedragstherapeutische begeleiding door een psychiater, psychotherapeut of psycholoog zou volgens sommige onderzoekers, 80% van de patiënten binnen zes maanden kunnen herstellen.

Behandeling

Van de vele therapieën lijkt met name de cognitieve therapie goede resultaten te boeken bij burnout. Enkele facetten die hierbij aan bod zullen komen zijn: voorlichting over de aandoening, dagstructuur, ontspanningsoefeningen, verbeteren leefstijl (onder andere ontspanning, hobby's, conditieverbetering), piekersessies, conflicthantering en assertiviteit.

 


E-mail deze pagina | Afdrukken | In favorieten opslaan In favorieten opslaan | Share/Bookmark

Je mening is belangrijk! Was deze pagina nuttig?



Een vraag of een probleem op SeniorenNet?
Kijk dan in het Helpcentrum (klik hier). Als je het daar niet kan vinden, helpen we je via e-mail op support@seniorennet.nl.

Zoek binnen SeniorenNet:

Untitled Document

Poll

Ken je iemand persoonlijk die doof of slechthorend is?